Λοιμώξεις του ουροποιητικού
Λοίμωξη του ουροποιητικού ή απλώς ουρολοίμωξη ονομάζεται η λοίμωξη σε οποιοδήποτε τμήμα του ουροποιητικού συστήματος και αποτελεί μια κατάσταση που αφορά και τον ανδρικό πληθυσμό, αν και είναι πιο συχνή στον γυναικείο.
Το ουροποιητικό σύστημα
Τι Είναι Η Ουρολοίμωξη
Ουρολοίμωξη ή λοίμωξη ουροποιητικού συστήματος καλείται η λοίμωξη σε οποιοδήποτε τμήμα του ουροποιητικού συστήματος (νεφρών, ουρητήρες, κύστη, ουρήθρα). Οι περισσότερες τέτοιες λοιμώξεις αφορούν το κατώτερο ουροποιητικό (κύστη, ουρήθρα).
Οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο να προσβληθούν απ’ ό,τι οι άνδρες. Όταν η λοίμωξη περιορίζεται στην κύστη, είναι επίπονη και ενοχλητική. Αν, όμως, επεκταθεί στους νεφρούς, μπορεί να έχει σοβαρές επιπλοκές.
Υπάρχει Θεραπεία Χωρίς Αντιβίωση Για Την Ουρολοίμωξη;
Η αντιμετώπιση αυτών των λοιμώξεων γίνεται κατά κανόνα με αντιβιοτικά. Ωστόσο, ο γιατρός σας μπορεί να σας προτείνει, αρχικά, μια θεραπεία χωρίς αντιβίωση η οποία αποτελείται από ορισμένες απλές συμβουλές με τις οποίες μπορείτε να περιορίσετε ως έναν βαθμό τα συμπτώματα. Οι συμβουλές αυτές είναι χρήσιμες και για τον περιορισμό της πιθανότητας προσβολής εξ αρχής.
Συμπτώματα
Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού δεν προκαλούν πάντα συμπτώματα, μπορεί δηλαδή να υπάρχει ουρολοίμωξη χωρίς συμπτώματα. Ωστόσο, όταν υπάρχουν σημάδια λοίμωξης, αυτά συνήθως είναι τα εξής:
- Επίμονη και επιτακτική ανάγκη ούρησης
- Αίσθηση καύσου (καψίματος) κατά την ούρηση
- Συχνή ούρηση (συχνουρία) με μικρό όγκο ούρων
- Θολά ούρα
- Ούρα κόκκινα, ροζ ή καφέ (σημάδι παρουσίας αίματος στα ούρα)
- Ούρα με έντονη οσμή
- Στις γυναίκες, μπορεί να υπάρχει ακόμα πόνος στην πύελο, ειδικά στο κέντρο της και στην περιοχή γύρω από το ηβικό οστό.
Τύποι Λοιμώξεων Του Ουροποιητικού
Κάθε τύπος λοίμωξης μπορεί να έχει διαφορετικά και πιο ειδικά συμπτώματα, ανάλογα με το μέρος του ουροποιητικού που έχει προσβληθεί.
Νεφροί (Οξεία Πυελονεφρίτιδα)
Στην οξεία πυελονεφρίτιδα παρατηρείται:
- Πόνος στην πλάτη και στις πλευρές
- Υψηλός πυρετός
- Ρίγη και τρέμουλο
- Ναυτία
- Έμετος
Ουροδόχος Κύστη (Κυστίτιδα)
Όταν υπάρχει κυστίτιδα, φλεγμονή που αφορά την ουροδόχο κύστη, ο ασθενής ταλαιπωρείται από:
- Αίσθημα πίεσης στην πύελο
- Αίσθημα δυσφορίας στην κοιλιακή χώρα
- Συχνή και επίπονη ούρηση
- Αίμα στα ούρα
Ουρήθρα (Ουρηθρίτιδα)
Στην ουρηθρίτιδα έχουμε:
- Αίσθημα καύσου κατά την ούρηση
- Εκκρίσεις από την ουρήθρα
Αίτια
Αναφορικά με το πώς κολλάει κάποιος ουρολοίμωξη, οι λοιμώξεις του ουροποιητικού λαμβάνουν χώρα όταν βακτήρια εισέρχονται μέσω της ουρήθρας και ξεκινούν να πολλαπλασιάζονται στην κύστη. Αν και το ουροποιητικό σύστημα είναι φτιαγμένο να κρατά μακριά αυτούς τους μικροσκοπικούς εισβολείς, οι άμυνες του συστήματος κάποιες φορές αποτυγχάνουν. Όταν αυτό συμβεί, τα βακτήρια εγκαθίστανται και προκαλούν τη λοίμωξη.
Οι λοιμώξεις προσβάλλουν κατά κύριο λόγο τις γυναίκες, όπως ήδη αναφέρθηκε, και επηρεάζουν την κύστη και την ουρήθρα, προκαλώντας την κυστίτιδα και την ουρηθρίτιδα αντίστοιχα. Κάθε τύπος λοίμωξης οφείλεται σε διαφορετικά αίτια, με τη μετάδοσή του να οφείλεται σε κάποιο βακτήριο ή να προκύπτει μετά από επαφή.
Κυστίτιδα
Αυτός ο τύπος λοίμωξης συνήθως προκαλείται από το βακτήριο Escherichia coli (E. Coli) που βρίσκεται στο έντερο, αλλά δεν είναι αποκλείεται η κυστίτιδα να προκληθεί από κάποιο άλλο βακτήριο. Η σεξουαλική επαφή μπορεί να οδηγήσει σε κυστίτιδα, παρόλα αυτά δεν μεταδίδεται μόνο με τον τρόπο αυτό, καθώς δεν είναι απαραίτητο να είστε σεξουαλικά ενεργοί για να την παρουσιάσετε. Όλες οι γυναίκες κινδυνεύουν από κυστίτιδα λόγω της ανατομίας τους, πιο συγκεκριμένα λόγω της κοντινής απόστασης της ουρήθρας με τον πρωκτό και του ανοίγματος της ουρήθρας με την κύστη.
Ουρηθρίτιδα
Αυτός ο τύπος λοίμωξης συμβαίνει όταν βακτήρια του γαστρεντερικού περνούν από τον πρωκτό στην ουρήθρα. Επιπλέον, επειδή στις γυναίκες η ουρήθρα βρίσκεται κοντά στον κόλπο, σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα όπως ο έρπης, η γονόρροια, τα χλαμύδια και το μυκόπλασμα μπορούν να προκαλέσουν ουρηθρίτιδα.
Παράγοντες Κινδύνου
Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού είναι συνηθισμένες στις γυναίκες και πολλές περνούν περισσότερες από μια λοιμώξεις στη ζωή τους. Οι παράγοντες κινδύνου στις γυναίκες περιλαμβάνουν:
- Γυναικεία ανατομία: Οι γυναίκες έχουν μικρότερη ουρήθρα από τους άνδρες κάτι που σημαίνει ότι τα βακτήρια ταξιδεύουν μικρότερη απόσταση για να φτάσουν στην κύστη.
- Σεξουαλική δραστηριότητα: Οι σεξουαλικά ενεργές γυναίκες τείνουν να προσβάλλονται πιο εύκολα από λοιμώξεις απ’ ό,τι οι μη ενεργές. Επίσης, ένας νέος ερωτικός σύντροφος αυξάνει τον κίνδυνο.
- Μέθοδοι αντισύλληψης: Οι γυναίκες που χρησιμοποιούν διάφραγμα και σπερματοκτόνα ως μεθόδους αντισύλληψης έχουν υψηλότερο κίνδυνο να προσβληθούν.
- Εμμηνόπαυση: Μετά την εμμηνόπαυση, η πτώση στα επίπεδα των οιστρογόνων προκαλεί αλλαγές στο ουροποιητικό που τις κάνουν πιο ευάλωτες στις λοιμώξεις.
Λοιποί παράγοντες κινδύνου:
- Εκ γενετής ανωμαλίες: Τα μωρά που γεννιούνται με ανωμαλίες που δεν επιτρέπουν στα ούρα να αποβάλλονται φυσιολογικά ή που προκαλούν την επιστροφή των ούρων στην ουρήθρα έχουν περισσότερες πιθανότητες να προσβληθούν από λοιμώξεις.
- Αποφράξεις του ουροποιητικού: Λίθοι των νεφρών ή ένας διογκωμένος προστάτης αυξάνουν τον κίνδυνο προσβολής.
- Ανοσοκαταστολή: Ο σακχαρώδης διαβήτης και άλλες ασθένειες που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σας σύστημα, σας κάνουν πιο ευάλωτους στις λοιμώξεις.
- Καθετήρας: Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν καθετήρα για να αποβάλλουν τα ούρα κινδυνεύουν περισσότερο. Αυτό περιλαμβάνει ανθρώπους που νοσηλεύονται, ασθενείς με νευρολογικά προβλήματα και ανθρώπους με προβλήματα κινητικότητας.
- Πρόσφατη ουρολογική εξέταση/επέμβαση: Οποιαδήποτε ιατρική ουρολογική πράξη που περιλαμβάνει χρήση ιατρικών εργαλείων μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης λοίμωξης.
Επιπλοκές
Όταν αντιμετωπιστούν άμεσα και σωστά, οι λοιμώξεις του κατώτερου ουροποιητικού σπάνια οδηγούν σε επιπλοκές. Αν όμως δεν αντιμετωπιστούν, μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπλοκές, όπως:
- Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, ιδιαίτερα σε γυναίκες που περνάνε δύο ή περισσότερες λοιμώξεις σε διάστημα έξι μηνών.
- Μόνιμη νεφρική βλάβη από χρόνια ή οξεία πυελονεφρίτιδα που οφείλεται σε λοίμωξη που δεν αντιμετωπίστηκε.
- Κίνδυνος πρόωρου τοκετού ή νεογνού ελλειμματικού βάρους σε έγκυες γυναίκες.
- Στένωση ουρήθρας στους άνδρες από υποτροπιάζουσα ουρηθρίτιδα που προκαλείται από γονόκοκκο.
- Σηψαιμία, μια επιπλοκή ιδιαίτερα απειλητική για τη ζωή του ασθενούς, ιδιαίτερα αν η λοίμωξη έχει περάσει στους νεφρούς.
Διάγνωση
Η διάγνωση της ουρολοίμωξης προκύπτει έπειτα από τις εξής εξετάσεις:
- Γενική εξέταση ούρων: Ο γιατρός μπορεί να σας ζητήσει δείγμα ούρων για να αναλυθεί εργαστηριακά και να εξεταστεί για λευκά αιμοσφαίρια, ερυθρά αιμοσφαίρια ή βακτήρια.
- Καλλιέργεια ούρων: Πολλές φορές η καλλιέργεια ούρων ακολουθεί την γενική ούρων. Αυτός ο εργαστηριακός διαγνωστικός έλεγχος θα επιτρέψει στον γιατρό σας να εντοπίσει ποια βακτήρια ευθύνονται για τη λοίμωξή σας και, κατά συνέπεια, ποια φάρμακα θα είναι πιο αποτελεσματικά.
- Απεικονιστικές εξετάσεις: Αν ο γιατρός σας υποψιάζεται ότι οι συχνές λοιμώξεις σας προκαλούνται από κάποια ανωμαλία στο ουροποιητικό σας, μπορεί να σας υποβάλλει σε απεικονιστικές εξετάσεις όπως είναι ο υπέρηχος, η αξονική τομογραφία ή η μαγνητική τομογραφία.
- Κυστεοσκόπηση: Με την κυστεοσκόπηση ο γιατρός εισάγει στην ουρήθρα ένα εύκαμπτο ιατρικό εργαλείο με φακό στο άκρο του και το προωθεί με ήπιες κινήσεις στην κύστη. Αυτό επιτρέπει στον γιατρό να δει το εσωτερικό της ουρήθρας και της κύστης σας και μπορεί να τον βοηθήσει στη διάγνωση.
Αντιμετώπιση
Όσον αφορά την αντιμετώπιση της ουρολοίμωξης, η διάρκεια και το είδος της θεραπείας εξαρτάται από την κατάσταση της υγείας σας, το είδος των βακτηρίων που έχουν προκαλέσει τη λοίμωξη και αν έχουμε μια πιο ήπια λοίμωξη ή μία που επιμένει.
Η θεραπεία πρώτης γραμμής για τις ουρολοιμώξεις είναι τα αντιβιοτικά. Το αντιβιόγραμμα που ακολουθεί τις διαγνωστικές εξετάσεις είναι αυτό το οποίο θα μας βοηθήσει να αποφασίσουμε ποιο είναι το κατάλληλο αντιβιοτικό για κάθε ασθενή ανάλογα και με τον τύπο της λοίμωξης. Άλλο μπορεί να είναι δηλαδή το αντιβιοτικό για την κολπίτιδα και άλλο για την ουρηθρίτιδα.
Πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή με αντιβίωση σε χάπι, υπάρχει και η φυσική αντιμετώπιση η οποία μπορεί να περιλαμβάνει τη λήψη φυσικών συμπληρωμάτων διατροφής (με cranberries και βιταμίνη C) και τις πλύσεις της περιοχής με ειδικά καθαριστικά. Ακόμα, η κατανάλωση άφθονης ποσότητας νερού μπορεί να προσφέρει άμεση ανακούφιση από τα συμπτώματα της λοίμωξης και συμβάλλει στην επιτάχυνση της ίασης.
Ήπια Λοίμωξη
- Τριμεθροπίνη/σουλφαμεθοξαζόλη
- Φωσφομυκίνη
- Νιτροφουραντοΐνη
- Κεφαλεξίνη
- Κεφτριαξόνη
Η ομάδα αντιβιοτικών με την ονομασία κινολόνες – όπως η σιπροφλοξακίνη, η λεβοφλοξακίνη, κ.ά. – συνήθως δεν συνταγογραφούνται για απλές λοιμώξεις του ουροποιητικού, καθώς οι κίνδυνοι από αυτά τα αντιβιοτικά σε γενικές γραμμές υπερτερούν του ενδεχόμενου οφέλους σε αυτά τα περιστατικά. Παρόλα αυτά, ο γιατρός σας γνωρίζει καλύτερα το ιστορικό σας και τη λοίμωξη από την οποία έχετε προσβληθεί.
Συχνά, τα συμπτώματα υποχωρούν σε λίγες μέρες μετά την έναρξη της θεραπείας, αλλά η λήψη αντιβιοτικών θα πρέπει να συνεχιστεί για μια εβδομάδα ή και περισσότερο. Είναι σημαντικό να ακολουθήσετε με απόλυτη ακρίβεια την αντιβιοτική σας αγωγή σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας, ακόμα και αν παρουσιάσετε βελτίωση.
Υποτροπιάζουσες Λοιμώξεις
Αν πάσχετε από συχνές ουρολοιμώξεις, ο γιατρός μπορεί να σας συστήσει:
- Αντιβίωση χαμηλής δοσολογίας για μεγάλο χρονικό διάστημα
- Να λαμβάνετε μια δόση αντιβίωσης μετά από κάθε επαφή, αν οι λοιμώξεις σχετίζονται με τη σεξουαλική επαφή
- Ενδοκολπικά οιστρογόνα, αν έχετε περάσει στην εμμηνόπαυση
Σοβαρές Λοιμώξεις
Για σοβαρή λοίμωξη που ενδέχεται να παρουσιάσει επιπλοκές μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία στο νοσοκομείο και χορήγηση ενδοφλέβιων αντιβιοτικών.
Πρόληψη Ουρολοίμωξης
Υπάρχουν ορισμένα μέτρα για την πρόληψη της ουρολοίμωξης τα οποία μπορείτε να τηρείτε. Συστήνεται, λοιπόν, να:
- Πίνετε άφθονο νερό μέσα στην ημέρα, ώστε να διευκολύνεται η αποβολή μικροβίων μέσω των ούρων
- Διατηρείτε σωστή υγιεινή της περιοχής, ειδικά μετά τη χρήση της τουαλέτας ή τη σεξουαλική επαφή
- Μην καθυστερείτε την ούρηση
- Να αδειάζετε πλήρως την ουροδόχο κύστη κάθε φορά
- Ουρείτε αμέσως μετά τη σεξουαλική επαφή, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος προσβολής από μικρόβια
- Αποφεύγετε ερεθιστικά προϊόντα, όπως αρωματικά σαπούνια ή αφρόλουτρα, που μπορεί να διαταράξουν τη φυσιολογική ισορροπία της περιοχής
- Ακολουθείτε μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα και συμβάλλουν στην άμυνα του οργανισμού έναντι των λοιμώξεων
Ο Δρ. Κ. Κωνσταντινίδης, Ιδρυτής και Πρόεδρος στο Ανδρολογικό Ινστιτούτο Αθηνών, Διευθυντής του Τμήματος Σεξουαλικής Υγείας στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, είναι Ουρολόγος – Ανδρολόγος και Χειρουργός. Για να ενημερωθείτε αναλυτικότερα σχετικά με τις λοιμώξεις του ουροποιητικού, πραγματοποιήστε την επικοινωνία σας με τον γιατρό και προγραμματίστε το ραντεβού σας.