Καρκίνος Ουροδόχου Κύστης

Τι Είναι Ο Καρκίνος Ουροδόχου Κύστης

Ο καρκίνος ουροδόχου κύστης είναι μια κακοήθεια που ξεκινά από τα επιθηλιακά κύτταρα, με δυνατότητα διήθησης του μυϊκού τοιχώματος και προοδευτικής επέκτασης σε γειτονικούς ιστούς.

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους καρκίνους, προσβάλλοντας περίπου 68.000 ενήλικες κάθε χρόνο στις Η.Π.Α. και συναντάται συχνότερα σε άνδρες. Συνήθως, επηρεάζει μεγαλύτερες ηλικίες αν και μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ξεκινά στα κύτταρα του ουροθηλίου που βρίσκονται στο εσωτερικό της κύστης και μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλα τμήματα του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος.

Περίπου 7 στους 10 καρκίνους της ουροδόχου κύστης διαγιγνώσκονται σε αρχικό στάδιο, όταν ο καρκίνος είναι ακόμα αντιμετωπίσιμος σε πολύ μεγάλο βαθμό. Παρόλα αυτά ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι πιθανό να επανεμφανιστεί και γι’ αυτό τον λόγο οι ασθενείς παρακολουθούνται τακτικά για μια περίοδο ετών, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ο έγκαιρος εντοπισμός μιας πιθανής επανεμφάνισης.

Είναι Ιάσιμος Ο Καρκίνος Ουροδόχου Κύστης;

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης μπορεί να είναι ιάσιμος, αρκεί να διαγνωστεί σε αρχικά στάδια και προτού δώσει μεταστάσεις σε άλλα όργανα. Η έγκαιρη διάγνωση στην περίπτωση του καρκίνου στην ουροδόχο κύστη σημαίνει και άμεσο σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης για τον εκάστοτε ασθενή, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και αυξάνοντας τις πιθανότητες για τη μακροχρόνια επιβίωση του ασθενή. 

Παράγοντες Κινδύνου

Τα αίτια εμφάνισης καρκίνου στην ουροδόχο κύστη δεν είναι, δυστυχώς ξεκάθαρα. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος καρκίνος φαίνεται πως, σε μεγάλο βαθμό, συνδέεται με ορισμένους παράγοντες κινδύνου όπως οι παρακάτω:

• Κάπνισμα: Το κάπνισμα κάθε είδους αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης κακοήθειας, συσσωρεύοντας επικίνδυνα χημικά στα ούρα. Όταν καπνίζετε το σώμα σας επεξεργάζεται τις ουσίες που περιέχει ο καπνός και κάποιες από αυτές τις εκκρίνει στα ούρα. Αυτές οι επιβλαβείς χημικές ενώσεις δυνητικά μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
• Ηλικία: Ο καρκίνος της κύστης μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά είναι αρκετά σπάνιος σε ανθρώπους νεότερους των 40 ετών.
• Φυλή: Έχει διαπιστωθεί μέσω ερευνών ότι οι λευκοί προσβάλλονται με μεγαλύτερη συχνότητα από τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης απ’ ότι οι υπόλοιπες φυλές.
• Φύλο: Το φύλο δείχνει να παίζει σημαντικό ρόλο καθώς οι άνδρες προσβάλλονται συχνότερα απ’ ό,τι οι γυναίκες.
• Έκθεση σε χημικές ουσίες: Οι νεφροί παίζουν ζωτικό ρόλο στο φιλτράρισμα επικίνδυνων χημικών ουσιών από το αίμα σας και την απομάκρυνσή τους μέσω της κύστης σας. Συνεπώς, έχει διατυπωθεί η θεωρία ότι τα επαγγέλματα που εκτίθενται για μακρό χρονικό διάστημα σε τέτοιες ουσίες έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
• Κληρονομικότητα: Είναι αρκετά σπάνιο να παρατηρείται κληρονομικότητα του καρκίνου της κύστης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχει εντοπιστεί σε κάποιες περιπτώσεις. Σε κάθε περίπτωση, αν στο παρελθόν πάσχατε από καρκίνο της κύστης, υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες να νοσήσετε ξανά.

Τι Συμπτώματα Εμφανίζει Ο Καρκίνος Ουροδόχου Κύστης;

Τα βασικά συμπτώματα του καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι τα ακόλουθα:

• Αιματουρία
• Επίπονη ούρηση
• Πόνος στην πύελο

Αν έχετε αιματουρία, τα ούρα σας μπορεί να φαίνονται κόκκινα, ροζ ή καφέ. Μπορεί, όμως, να μην διαπιστώσετε αλλαγή στο χρώμα των ούρων και η αιμορραγία να διαπιστωθεί μετά από εργαστηριακές εξετάσεις.

Τα παρακάτω συμπτώματα δεν είναι συνήθη αλλά είναι πιθανά:

• Πόνοι στην πλάτη
• Συχνή ούρηση

Πώς Πραγματοποιείται Η Διάγνωση;

Η διάγνωση, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ένας όγκος είναι καλοήθης ή αν πρόκειται για καρκίνο της ουροδόχου κύστης, πραγματοποιείται μέσα από διάφορες ενέργειες και εξετάσεις. Ανάλογα με την περίπτωση και τον εκάστοτε ασθενή, άνδρα ή γυναίκα, θα γίνουν τα εξής:

• Λήψη πλήρους ατομικού ιατρικού ιστορικού
• Κλινική εξέταση
• Γενικές αιματολογικές εξετάσεις
• Γενικές εξετάσεις ούρων
• Κυτταρολογική εξέταση ούρων
• Υπερηχογράφημα ουροδόχου κύστης, προστάτη και νεφρών
• Αξονική τομογραφία
• Μαγνητική τομογραφία σε κάποιες περιπτώσεις
• Άλλες απεικονιστικές εξετάσεις ανά περίπτωση, όπως ακτινογραφίες ή τομογραφία PET-CT, σπινθηρογράφημα οστών και ραδιοϊσοτόπων

Ο συνδυασμός αυτών των εξετάσεων επιτρέπει τη σταδιοποίηση του καρκίνου και οδηγεί στην καταλληλότερη θεραπεία, που θα καθορίσει την ποιότητα και το προσδόκιμο ζωής.

Στάδια & Τύποι

Σταδιοποίηση Καρκίνου Στην Ουροδόχο Κύστη

Η σταδιοποίηση του καρκίνου της ουροδόχου κύστης, αν είναι διηθητικός ή μη διηθητικός, καθορίζει την έκταση και τη σοβαρότητα της νόσου, καθοδηγώντας παράλληλα την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας. Οι όγκοι κατατάσσονται στα εξής στάδια, ανάλογα με το βάθος διήθησης του όγκου, σύμφωνα με το σύστημα TNM:

1. Ta – Μη διηθητικό θηλώδες καρκίνωμα (in situ ή θήλωμα): Οι όγκοι του σταδίου αυτού περιορίζονται αποκλειστικά στο ουροθήλιο, παρουσιάζοντας χαρακτηριστική θηλωματώδη ανάπτυξη προς το εσωτερικό της κύστης. Δεν διηθούν το ουροθήλιο σε βάθος, ούτε επεκτείνονται στην υποβλεννογόνια στιβάδα του συνδετικού ιστού ή στον εξωστήρα μυ.
2. T1 – Διήθηση του υποεπιθηλιακού συνδετικού ιστού: Οι όγκοι του σταδίου αυτού ξεκινούν από το ουροθήλιο, διαπερνούν όμως τη βασική μεμβράνη που το χωρίζει από τα βαθύτερα στρώματα. Σε αυτό το στάδιο, η διήθηση περιορίζεται στο υποεπιθηλιακό στρώμα χωρίς να επεκτείνεται έως τον εξωστήρα μυ.
3. T2 – Διήθηση του μυϊκού χιτώνα της κύστης: Στο στάδιο αυτό ο όγκος χαρακτηρίζεται ως μυοδιηθητικός, καθώς έχουμε μετάσταση από τον υποβλεννογόνιο ιστό προς το μυϊκό τοίχωμα της ουροδόχου κύστης.
4. T3 – Διήθηση του περικυστικού λίπους: Ο καρκίνος του σταδίου αυτού έχει επεκταθεί πέρα από το μυϊκό τοίχωμα προς τους ιστούς που περιβάλλουν την κύστη.
5. T4 – Διήθηση κάποιων παρακείμενων οργάνων ή άλλων ανατομικών δομών: Το στάδιο T4 χαρακτηρίζεται από εξωκυστική επέκταση του όγκου σε παρακείμενες ανατομικές δομές.

Ο καθορισμός του σταδίου είναι καθοριστικός για την πρόγνωση, την επιλογή της θεραπείας και για να εκτιμηθεί πιο σωστά το προσδόκιμο ζωής.

Τύποι Καρκίνου Της Ουροδόχου Κύστης

Οι βασικοί τύποι του συγκεκριμένου καρκίνου είναι τρεις και είναι οι εξής:

• Ουροθηλιακό καρκίνωμα: Το ουροθηλιακό καρκίνωμα αποτελεί τον πιο συνηθισμένο τύπο καρκίνου της ουροδόχου κύστης.
• Καρκίνωμα πλακωδών κυττάρων: Σχετίζεται με χρόνια φλεγμονή της κύστης π.χ. από κάποια μόλυνση ή από μακροχρόνια χρήση καθετήρα. Πιο συχνά συναντάται στις περιοχές που η παρασιτική λοίμωξη σχιστοσωμίαση αποτελεί κοινή αιτία λοιμώξεων της κύστης.
• Αδενοκαρκίνωμα: Συναντάται στα κύτταρα του βλεννογόνου της κύστης.

Ένας όγκος της ουροδόχου κύστης μπορεί να αποτελείται από διαφορετικού τύπου καρκινικά κύτταρα.

Θεραπεία

Οι επιλογές αντιμετώπισης εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες όπως τον τύπο καρκίνου, το στάδιο και τον βαθμό διαφοροποίησης. Αλλιώς θα αντιμετωπιστεί, δηλαδή, ένας καρκίνος σε αρχικό στάδιο και διαφορετικά ένας επιθετικός και με μεταστάσεις, σε συνδυασμό πάντα με την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του ασθενή. Στις επιλογές αντιμετώπισης συναντάμε τις παρακάτω:

• Χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου
• Ενδοκυστική χημειοθεραπεία για την αντιμετώπιση όγκων που δεν έχουν διηθήσει το μυϊκό τοίχωμα αλλά παρουσιάζουν υψηλό κίνδυνο επανεμφάνισης η εξέλιξης σε ανώτερο στάδιο
• Δημιουργία νέας ουροδόχου κύστης, όταν έχει υπάρξει ριζική κυστεκτομή
• Συστημική χημειοθεραπεία, η οποία αυξάνει τις πιθανότητες ίασης σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε κυστεκτομή ή σαν θεραπεία πρώτης γραμμής σε ασθενείς που δεν είναι δυνατό να χειρουργηθούν
• Ακτινοθεραπεία για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων όπου το χειρουργείο δεν συνίσταται
• Ανοσοθεραπεία για τη συμμετοχή του ανοσοποιητικού συστήματος στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων είτε μέσα στην κύστη είτε σε ολόκληρο το σώμα.

Πολλές φορές οι ανωτέρω θεραπευτικές προσεγγίσεις χρησιμοποιούνται συνδυαστικά.

Χειρουργική Επέμβαση

Διουρηθρική Αφαίρεση Καρκίνου Κύστης (TURBT)

Η διουρηθρική αφαίρεση καρκίνου κύστης (TURBT) αποτελεί μια διαδικασία που ακολουθείται για την αφαίρεση όγκων περιορισμένων στα εσωτερικά τοιχώματα της κύστης και που δεν έχουν διηθήσει το μυϊκό τοίχωμα. Ο χειρουργός προσαρμόζει εξάρτημα στο κυστεοσκόπιο το οποίο διέρχεται μέσω της ουρήθρας και καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα μέσω ηλεκτρισμού. Η TURBT διενεργείται με επισκληρίδιο ή γενική αναισθησία. Η επέμβαση γίνεται μέσω της ουρήθρας, συνεπώς δεν υπάρχουν τομές. Σαν μέρος της TURBT ο γιατρός μπορεί να πραγματοποιήσει και ενδοκυστική χημειοθεραπεία με σκοπό να καταστρέψει τυχόν εναπομείναντα καρκινικά κύτταρα και να αποτρέψει την εκ νέου ογκογένεση.

Κυστεκτομή

Κυστεκτομή ονομάζεται η επέμβαση κατά την οποία αφαιρείται όλη ή μέρος της κύστης. Στη μερική κυστεκτομή ο χειρουργός θα αφαιρέσει μόνο το τμήμα της κύστης που περιλαμβάνει έναν όγκο. Η μερική κυστεκτομή αποτελεί επιλογή μόνο αν ο καρκίνος είναι περιορισμένος σε ένα τμήμα της κύστης το οποίο μπορεί εύκολα να αφαιρεθεί χωρίς να επηρεαστεί η λειτουργικότητά της. Κατά τη ριζική κυστεκτομή αφαιρείται ολόκληρη η κύστη, τμήμα των ουρητήρων και οι περιφερικοί λεμφαδένες. Στους άνδρες κατά κανόνα αφαιρούνται και ο προστάτης και οι σπερματοδόχες κύστεις, στις δε γυναίκες η ολική κυστεκτομή περιλαμβάνει την αφαίρεση της μήτρας, των ωοθηκών και τμήματος του κόλπου.

Η ριζική κυστεκτομή γίνεται μέσω πολλαπλών μικρών τομών χρησιμοποιώντας ρομποτική χειρουργική.